Koningin Beatrix als staatshoofd: Deel II - Prinsjesdagen

Ik was begonnen met een serie waarin ik terugblik op de regeerperiode van Prinses Beatrix.  Het is hoogtijd deze serie voort te zetten. Aangezien het morgen Prinsjesdag is een mooie gelegenheid om eens terug te kijken naar de Prinsjesdagen van Beatrix als koningin.  Omdat het gaat over de periode dat prinses Beatrix nog koningin was en Willem Alexander nog prins spreek ik in deze log bewust over koningin Beatrix en Prins Willem-Alexander. Ook heb ik ervoor gekozen vooral de nadruk te leggen op prinses Beatrix..

Troonrede voorlezen



1980 , 1981 , 1982 , 1983 , 1984 , 1985 , 1986 , 1987 , 1988 , 1989 , 1990 , 1991 , 1992 , 1993 , 1994, 1995 , 1996 , 1997 , 1998 , 1999 , 2000 , 2001 , 2002 , 2003 , 2004, 2005 , 2006, 2007 , 2008 , 2009, 2010 , 2011 , 2012.

Hieronder per jaar de volledige tekst van de troonrede
1980 , 1981 , 1982 , 1983 , 1984 , 1985 , 1986 , 1987 , 1988 , 1989 , 1990 , 1991 , 1992 , 1993 , 1994 , 1995 , 1996 , 1997 ,  1998 , 1999 , 2000 , 2001 , 2002 , 2003 , 2004 , 2005 , 2006 ,  2007 , 2008 , 2009 , 2010 , 2011 , 2012
De troonredes komen van troonredes.nl

Wisselende samenstelling

Sinds 1980 is de samenstelling van aanwezigen leden van de koninklijke familie meerdere keren veranderd. In 1980 begon het met de toen net koningin geworden Beatrix , haar man Claus en zus prinses Margriet en zwager Prof.Mr. Pieter.  Vanaf 1985 woonde prins Willem-Alexander de gebeurtenissen op Prinsjesdag bij. Het jaar erna moet hij alleen alweer afmelden i.v.m. dienstplicht. Vanaf 1987 was ook Prins Friso van de partij.  Hij bleef aanwezig tot hij in 2004 zonder toestemming van de Staten-Generaal met Mabel trouwde. Sinds was in 1988 was werd het gezelschap uitgebreid met prins Constantijn. En in 2001 verscheen er weer een nieuw iemand, dat jaar  was prinses Laurentien als eerste aangetrouwde dochter van een regerend vorst(in) aanwezig in de Ridderzaal. Een uitbereiding was dat niet want prins Claus moest vanwege gezondheidsproblemen afhaken.  In 2002 was er wel een uitbreiding van het gezelschap. In dat jaar woonde prinses Máxima voor het eerst Prinsjesdag bij. In 2000 was prins Claus er voor het laatst bij.  In 2001 Claus vanwege zijn gezondheid verstek laten gaan en ook in 2002 was hij er niet bij. Hij werd toen 's middags in het AMC te Amsterdam opgenomen. Daar stierf hij een kleine drie weken later op 6 oktober.

Een overzichtje van de aanwezigen leden van het Koninklijk Huis:
1980 t/m 1984
 (Toen nog) koningin Beatrix , prins Claus , Prinses Margriet en Prof.Mr. Pieter.

1985
(Toenmalig) koningin Beatrix , prins Claus , Prinses Margriet , Prof..Mr. Pieter en (toenmalig) prins Willem-Alexander

1986
(Toenmalig) koningin Beatrix , prins Claus , Prinses Margriet en Prof..Mr. Pieter.
(Toenmalig) prins Willem-Alexander moest afzeggen. Hij vervulde op dat moment zijn dienstplicht bij de Marine en kon geen vrij krijgen.

1987
(Toenmalig) koningin Beatrix , prins Claus , Prinses Margriet ,  Prof.Mr. Pieter ,  (toen nog) prins Willem-Alexander en prins Friso.

1988 t/m 1990
(Toenmalig) koningin Beatrix , prins Claus , Prinses Margriet en Prof.Mr. Pieter en (toenmalig) prins Willem-Alexander , Prins Friso en prins Constantijn.

1991
(Toenmalig) Koningin Beatrix ,  Prinses Margriet ,  Prof.Mr. Pieter, (toenmalig) prins Willem-Alexander en Constantijn. Prins Claus en Prins Friso waren vanwege gezondheidsreden afwezig.

1992 t/m 2000
(Toenmalig) koningin Beatrix , prins Claus , Prinses Margriet , Prof.Mr. Pieter , (toenmalig) prins Willem-Alexander , Prins Friso en prins Constantijn.

2001
(Toenmalig) koningin Beatrix ,  Prinses Margriet ,  Prof.Mr. Pieter ,  (toenmalig) prins Willem-Alexander , Prins Friso , prins Constantijn en prinses Laurentien. Prins Claus ontbrak vanwege gezondheidsproblemen.

2002 en 2003
(Toenmalig) Koningin Beatrix, Prinses Margriet,  Prof.Mr. Pieter, (toenmalig) prins Willem-Alexander , Prins Friso , Prins Constantijn, Prinses Laurentien en Prinses Maxima. In 2002 ontbrak Prins Claus vanwege gezondheidsproblemen. Hij werd de middag van deze Prinsjesdag opgenomen in het ziekenhuis en overlijd een paar weken later (Op 6 oktober 2002)

2004 t/m 2012
(Toenmalig) koningin Beatrix , Prinses Margriet , Prof.Mr. Pieter, (toenmalig) prins Willem-Alexander, Prinses Maxima , Prins Constantijn, Prinses Laurentien.

Balkonscène


Tijdens de regeerperiode van koningin Juliana was paleis het Lange Voorhout het werkpaleis en  het begin- en het eindpunt van de stoet op Prinsjesdag. In 1984 werd Paleis Noordeinde het werkpaleis en ook het start en eindpunt van de route van de Gouden Koets. In september 1984 werd dan ook voor het eerst de balkonscène gehouden bij paleis Noordeinde.

De balkonscène door de jaren heen:
1980 1981 , 1982 , 1983 , 1984 , 1985 , 1986 , 1987 , 1988 , 1989 , 1990 , 1991 , 1992 ,  1993 , 1994 , 1995 , 1996 , 1998 , 1999 , 2000 , 2001 , 2002 , 2003 , 2004, 2005 , 2006, 2007 , 2008 , 2009 , 2010 , 2011 , 2012.  (Helaas geen foto kunnen vinden van balkonscène in 1997)

Bijzonderheden
Een week voor Prinsjesdag 2001, op 11 september, waren er aanslagen in de Verenigde Staten geweest. De Twin Towers in New York waren geraakt en ingestort. Daarom stond op Prinsjesdag de gouden koets stil bij de ambassade van de Verenigde Staten, er was geen muziek, en de kleding was sober.

Op 21 september 2010 werd tijdens Prinsjesdag de stoet van de Koningin licht verstoord. Een 29-jarige man wierp vanuit het publiek een ruim 600 gram wegende glazen waxinelichthouder tegen de ruit van de Gouden Koets. De verdachte man werd vrijwel meteen door omstanders overmeesterd en overgedragen aan de politie. Onderzoek in het Pieter Baan Centrum wees uit dat de man aan een waanstoornis lijdt. De rechtbank achtte hem op grond daarvan volledig ontoerekeningsvatbaar en legde hem op 16 september 2011 de maatregel op van plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis voor de duur van maximaal één jaar.  In hoger beroep werd hij door het Gerechtshof op 1 februari 2013 veroordeeld tot vijf maanden gevangenisstraf. Het Hof verwierp de ontoerekeningsvatbaarheid van de man, die daarmee niet hoefde te worden opgenomen in een psychiatrische kliniek.

Foto's

Verlaten Ridderzaal (1980) , In de Ridderzaal (1980)
Aankomst Ridderzaal (1981) , Verlaten gouden koets (1981)
Uitstappen (1982)  , Op weg naar de ridderzaal (1982)  , Aankomst Lange Voorhout (1982)
Groeten vaandel (1983)
Uitstappen (1984) , Portret van (toen nog) koningin Beatrix (1984) , Vertrek vanaf noordeinde (1984)
Prins Claus helpt Beatrix (1985)
Verlaten gouden koets (1986)
Verlaten gouden koets (1987)
Groeten van vaandel (1988)
Verlaten Gouden Koets (1989) , Verlaten van de ridderzaal (1989)
Aankomst ridderzaal (1991)  , Lachen vanuit de gouden koets (1991) , Verlaten gouden koets (1991)
Vertrek noordeinde (1992) , Uitstappen (1992)
Groeten van het vaandel (1994)
Portret (Prins Claus ook zichtbaar) uit 1999
Lachen vanuit de gouden koets (2000)
Groeten vaandel van de achterkant (2002) , Beatrix en Friso (2002)
Instappen in de gouden koets (2005)
(Toen nog) koningin Beatrix en Maxima knikken naar vaandel (2006) ,
Zwaaien vanuit de gouden koets (2007) , In de gouden koets (2007) ,
Willem-Alexander helpt zijn moeder met uitstappen (2007) , Uitstappen (2007)
Groeten van het vaandel (2007)
Instappen (2008)
In de gouden koets (2009) , Gouden koets van achteren (2009)
Op weg naar de ridderzaal (2010) , Verlaten ridderzaal (2010)
In de Gouden koets (2011) , In de gouden koets  verder ingezoomd (2011) ,
De Gouden koets helemaal (2011)
Zwaaien bij vertrek (2012) , Uit stappen in de gouden koets van de andere kant (2012) 
Na afloop (2012)

Na haar aftreden keek Juliana samen met dochter Christina vanuit het gebouw van het Kabinet der Koningin aan de Korte Vijverberg naar de stoet.  Als de Gouden Koets met haar haar dochter (en schoonzoon en later ook twee kleinzonen) passeerde zwaaide ze.  De verwachting is niet dat Prinses Beatrix dat morgen ook gaat doen..
1986 , 1987  1989 , 1990   1993 , 1994 ,  1995 , 1996  en 1997. In 2001 stond Christina met Maxima langs de kant.

Foto's die gelinkt zijn mogen niet zonder toestemming op sites gepubliceerd worden! Foto's die gelinkt zijn komen o.a. van Patrick v. Katwijk , ANP , ANEFO (nationaal Archief). Klik HIER voor bronnen..

Foto's uit de log zijn RVD foto's via het nationaal archief gevonden!

Koningin Beatrix als staatshoofd: Deel I - Politieke rol

Op maandag 28 januari maakte koningin Beatrix bekend dat ze op 30 april afstand gaat doen van de troon. Rede om eens terug te kijken op haar regeerperiode. Te beginnen met de politiek.
Koningin Beatrix is als staatshoofd het hoofd van de regering en voorzitter van de raad van staten. Alle wetten worden ook door haar ondertekend. In haar regeerperiode heeft ze verschillende troonredes voorgelezen , verschillende wetten getekend en verschillende kabinetten beëdigd. Haar politieke invloed is het geheim van Noordeinde. Ook over haar politieke voorkeur is weinig bekend.  Met haar goede dossier kennis weet ze respect af te dwingen en een echte affaire die aan blijft kleven blijft haar verder bespaart.  In het eerste deel  bekijk ik de ministeriële verantwoordelijkheid  werkte en naar de discussies over de rol van de monarchie in de politiek. 

Hoe groot is de invloed van de koningin?

Onze grondwet biedt het staatshoofd veel ruimte.  Het staatshoofd is lid van de regering , kan ministers benoemen en ontslaan, kan wetgeving blokkeren en  is lid van de raad van staten, het advies orgaan van de regering.  Er zijn wel ongeschreven regels.  Zo moeten ministers alleen worden benoemd als het parlement het goed vind  en moet het kabinet altijd aftreed als het parlement aan nieuwe verkiezingen toe is.  het staatshoofd moet zich ook schikken in de mening van de ministers. Die afspraken staan er wel mooi , het staatshoofd het recht heeft advies te geven. Dit kan een staatshoofd o.a. doen tijdens haar wekelijkse gesprekken met de minister-president en tijdens formaties. Maar hoeveel invloed ze daarmee uitoefent op het beleid blijft een punt van discussie. Ook bij koningin Beatrix bleef die discussie niet weg.  Er zijn wel verhalen dat de koningin echt gebruikt maakt van haar invloed. Zo zou ze in 1994 haar zin hebben doorgedreven door, tot verbazing van velen, PvdA'er Wim Kok tot informateur aan te wijzen.
Ook zou ze Minister van buitenlandse zaken Van Mierlo onderdruk hebben gezet om een ambassade in Jordanië te open.  Een diplomaat zegt dat de koningin er op aan had gedrongen de Nederlandse ambassadeur van Zuid-Afrika over te plaatsen omdat hij een buitenechtelijke relatie had. Wat er precies van waar is is gissen.

Ministeriële verantwoordelijkheid 

De leden van de koninklijke huis vallen onder 'Ministeriële verantwoordelijkheid.' Dit wil zeggen dat niet het staatshoofd , maar de ministers verantwoordelijk zijn voor het beleid van de regering en dat de minister president ook verantwoordelijk is voor het optreden van de leden van het Koninklijk Huis. Hierdoor en door het feit dat een staatshoofd  heel  Nederland vertegenwoordigd zal de mening van het staatshoofd niet snel in het openbaar komen.

Toch gebeurd het wel dat mensen uit de school klappen en dat bekend wordt hoe de koningin over dingen denkt.

De Amerikaanse presidentskandidaat Jesse Jackson vertelde in 1983 na afloop van een bezoek aan koningin Beatrix dat zij van mening is dat de toen zeer omstreden plaatsing van kruisraketten beter kan worden uitgesteld.

In 1999 lekte kamerleden een deel van hun gesprek naar de Volkskrant.  De krant melde dat ze in het gesprek zich onder meer tegen referenda en de gekozen burgemeester heeft uit. Ook zou ze hebben laten weten een voorstander te zijn van versnelde invoer van pepperspray voor politie. Ook zei Beatrix Amsterdam te gevaarlijk te vinden als uitgaansgebied voor haar zoons.

En in 1999 werd bekend dat ze tijdens de bijeenkomst van het Nederlands genootschap van hoofdredacteuren over de media zei dat. ‘De leugen regeert’

In 2009 was het VVD-kamerlid Arend Jan Boekestijn  die aan de rtl  vertelde wat de koningin had gezegd. Hij liet weten dat de koningin  zich zorgen maakt over de hyperigheid binnen de politiek.

Ook de koningin zelf maakt ook niet altijd een geheim van haar mening. Zo blijk o.a. uit kersttoespraken dat de koningin een voorstander is van Europa en ook spreek ze zich meerdere malen uit voor een multi culturele samenleving. Hiermee lokt ze kritische reacties van o.a  pvv-leider Wilders uit.

Discussie over monarchie
Er zijn altijd politieke partijen of groepen die zich principieel tegen de monarchie uitspreken. Veel publiciteit krijgt in 1996 de oprichting van het Republikeins Genootschap door een groep vooraanstaande Nederlanders.


In politieke kring is het Thom de Graaf van D66 die in 2000 de monarchie structureel onder de loep neemt en er een maatschappelijke discussie over uitlokt. Hij wil de monarchie moderniseren en pleit in dat verband al voor een ceremonieel koningschap.

De bij vlagen felle discussies tijdens het premierschap van PvdA'er Wim Kok over de vraag of de macht van Beatrix moet worden ingeperkt, leiden uiteindelijk niet tot veranderingen.




In de laatste 2 jaar begint de discussie over rol van de koningin weer volop op te laaien. Een meerderheid  van de tweede kamer wil de koningin niet meer als leider van de formatie. Zo komt het dat uiteindelijk de laatste formatie buiten de koningin omgaat. De voorzitter van de tweede kamer neemt haar werk over en zorgt samen met de kamer dat er een formateur gekozen wordt.



Daarnaast wordt ook besloten dat de ministers in het openbaar beëdigd moeten worden. Op 5 november is het dan zover: de eerste openbare beëdiging van Nederlandse ministers.


Het volgende deel zal ik gaan kijken met welke kabinetten de koningin te maken heeft gehad en zal ik terugblikken op de prinsesjesdagen in de regeerperiode van koningin Beatrix. 

Terug naar... 30 April 1980

Het is vandaag precies 30 Jaar gelden dat Koningin Beatrix als nieuwe Koningin in Amsterdam gehuldigd werd. Het was een bijzondere dag. Niet alleen omdat er met koningin Beatrix een nieuwe tijd aanbrak , maar vooral omdat er groot protest was. Genoeg reden om eens terug in de tijd te gaan en eens te kijken wat er allemaal gebeurden op 30 April 1980.

30 April 1980
Inhuldiging van Koningin Beatrix verstoord door demonstraties en rellen.

Amsterdam - Vandaag was het dan zover de inhuldiging van Prinses Beatrix als de nieuwe koningin. Het zonnetje scheen en het had een echt volksfeest moeten worden , maar actievoerders van de kraakbeweging en andere relschoppers maken dat deze dag een hele andere wending kreeg. De opstand van de Kraakbeweging kwam niet onverwachts het was al een tijdje onrustig in Amsterdam en kraakbeweging en overheid stonden op voet van oorlog met elkaar. Binnen de kraakbeweging werden al een tijdje voorbereidingen getroffen voor een dag vol actie en protest. De leus Geen woning, geen kroning ging door het land en sprak boekdelen. Amsterdamse krakers hadden ook medestanders opgeroepen om naar de hoofdstad te komen om de strijd tegen de woningnood kracht bij te zetten. Om te voorkomen dat de krakers de inhuldiging zouden verstoren werden er bijna tienduizend man politie, marechaussee en militairen in Amsterdam ingezet. De binnenstad van Amsterdam was een vesting. Zo was er een pasjesregeling voor bewoners , waren er scherpschutters aanweizg op de daken en was het luchtruim boven de stad verboden gebied , maar dat bleek niet genoeg. Een verslag van deze dag vol onrust.
De dag begon al vroeg met 101 saluutschoten. Het was nog rustig en de zon begon al wel door te komen. Niet lang na de saluutschoten kwamen de eerste gasten in Paleis op de Dam aan. Deze gasten waren: de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer, de ministerraad, een afvaardiging uit de Nederlandse Antillen, de Commissaris van de Koningin in Noord-Holland, de burgemeester van Amsterdam en de directeur van het Kabinet der Koningin. Rond kwart voor tien komt Koningin Juliana met haar familie binnen. Na een korte toespraak tekent ze even na tienen de acte van abdicatie en daarmee staat het officieel op papier dat Beatrix onze nieuwe koningin is. Zoals de traditie is bij een troonswisseling verschenen de afgetreden koning(in) en de nieuwe koning(in) op het balkon van het Paleis op de Dam in Amsterdam. Het begon toen al onrustig te worden en Juliana had moeite om boven het rumoer uit te komen. Ze spreek de woorden 'zojuist   Zojuist heb ik afstand gedaan van de regering. Ik stel u Beatrix voor uw nieuwe koningin.' Als Juliana is uitgesproken spreek ook de nieuwe koningin , Beatrix , de mensen massa toe. Na de toespraken komen ook prins Bernard , prins Claus en Prins Willem Alexander , Prins Johan friso en Prins Constantijn het balkon op. Ondanks de veiligheidsmaatregelen komt het toch tot grote rellen en opstanden. De krakers weten hun slag te slaan en dat was niet het enige wat de dag verstoorde een deel van die actievoerders ging namelijk nog verder dan kraken en hielden demonstraties om hun afkeer van de monarchie te laten blijken en de kloof tussen rijk en arm onder de aandacht brengen , ook ontstonden er rellen tussen jongeren en de ME. Deze rellen zorgde voor een hevig gevecht, met als gevolg honderden gewonden en miljoenen guldens schade. Ondanks alles gaat de inhuldiging toch door en in Paleis op de Dam worden ondertussen officiële foto's gemaakt. Terwijl de onrust in Amsterdam toeneemt komt Koningin Beatrix samen met haar man prins Claus rond 15.00 de Nieuwe kerk ingelopen. Na dat er geroepen werd 'de koningin' werd het Wilhelmus ingezet. Koningin Beatrix neemt plaats op haar stoel en houdt haar toespraak. Deze toespraak sluit de nieuwe koningin af met de woorden “Ik zweer dat ik de onafhankelijkheid en het grondgebied van de Staat met al mijn vermogen zal verdedigen en bewaren; dat ik de algemene en bijzondere vrijheid en de rechten van alle mijne onderdanen zal beschermen, en tot instandhouding en bevordering van de algemene en bijzondere welvaart alle middelen zal aanwenden, welke de wetten te mijner beschikking stellen, zoals een goed koning schuldig is te doen. Zo waarlijk helpe mij God Almachtig.” en daarmee is ze officieel de nieuwe koningin van Nederland. En dat word door de nieuwe koningin en haar gasten nog tot in de late uren gevierd aan boord van het “Prinses Beatrix” schip. Daar was behalve een receptie , een koud buffet ook prachtig vuurwerk. 30 april 1980 gaat is een onvergetelijke dag geworden die niet meer alleen de geschiedenis in gaat als 'de kroning', maar vooral ook als het kroningsoproer'.

Een foto overzicht van deze dag



 


 

 






Filmpjes:





 Klik HIER voor nog meer foto's voor deze dag.

Dit logje is geplaatst in de vorm van een krantenartikel , maar het is geen letterlijk krantenbericht uit 1980. Bron Foto's: RVD & Sreenshot NOS.